Σαρκοφάγο φυτό από τα βουνά της Κίνας δικαιώνει τον Δαρβίνο

Ο πατέρας της Εξέλιξης είχε υποψιαστεί ότι το συγκεκριμένο γένος φυτών τρέφεται με ζώα, δεν είχε όμως καταφέρει να το αποδείξει.

Ο Κάρολος Δαρβίνος διακρινόταν από μια ακόρεστη περιέργεια για κάθε μορφή ζωής, όμως το ενδιαφέρον του για τα σαρκοφάγα φυτά πλησίαζε τα όρια της εμμονής.

Ο πατέρας της Εξέλιξης θεωρούσε ότι η διωναία η μυγοπαγίδα (Dionaea muscipula, το διάσημο είδος με φύλλα σαν δαγκάνες) είναι «ένα από τα ωραιότερα φυτά του κόσμου», και κάποτε παραδέχτηκε ότι ενδιαφερόταν περισσότερο για τις δροσέρες (Drosera sp., φυτά με κολλώδη τριχίδια που παγιδεύουν έντομα) «από ό,τι για την καταγωγή όλων των ειδών του κόσμου».

Το 1875, ο βρετανός φυσιοδίφης δημοσίευσε μια πραγματεία με είδη που ο ίδιος υποψιαζόταν ότι είναι σαρκοφάγα. Ανάμεσά τους αλπικά φυτά του γένους Saxifraga, τα οποία προσπάθησε να ταΐσει με έντομα, χωρίς όμως να καταφέρει να αποδείξει τις υποψίες του.

Περισσότερο από ενάμιση αιώνα μετά, ο Δαρβίνος δικαιώνεται από μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature Communications, μια ανακάλυψη με επιστημονική αλλά και ιστορική αξία.

Σε εξορμήσεις πεδίου στα βουνά της επαρχίας Γιουνάν στην νοτιοδυτική Κίνα, ερευνητές της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών παρατήρησαν ότι το είδος Saxifraga candelabrum, ένα μικρό πολυετές φυτό που καλύπτεται από τριχίδια και φυτρώνει σε σχισμές βράχων, ήταν καλυμμένο με έντομα, περισσότερα από 70 κατά μέσο όρο. Όπως ο Δαρβίνος, οι ερευνητές διερωτήθηκαν αν το φυτό τα παγίδευε και τα κατανάλωνε.

Το να αποδείξει όμως κανείς ότι ένα είδος είναι σαρκοφάγο δεν είναι εύκολη υπόθεση, αφού ο ορισμός προϋποθέτει ότι το φυτό όχι μόνο παγιδεύει ζώα αλλά επιπλέον απορροφά τα θρεπτικά συστατικά του.

Σε πρώτη φάση, η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι το S.candelabrum απελευθερώνει μια ουσία που προσελκύει έντομα. Τα μικρότερα παγιδεύονται στα μικροσκοπικά, κολλώδη τριχίδια, ενώ τα μεγαλύτερα, τα οποία το φυτό χρειάζεται για την επικονίαση των λουλουδιών του, απογειώνονταν με ευκολία.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το φυτό φθορίζει όταν καλυφθεί με έναν χημικό δείκτη που ανιχνεύει ένα χαρακτηριστικό πεπτικό ένζυμο. Και, τρίτο και κυριότερο, ανίχνευσαν στο φυτό ένα συγκεκριμένο ισότοπο αζώτου από ειδικά εμπλουτισμένες μύγες που είχαν τοποθετηθεί στους κολλώδεις βλαστούς. Το φυτό χρειάστηκε περίπου δύο εβδομάδες για να χωνέψει τη λεία του.

Το είδος είναι το πρώτο του γένους Saxifraga στο οποίο παρατηρείται σαρκοφαγία, μια πρακτική που εξελίχθηκε ανεξάρτητα σε τουλάχιστον 14 οικογένειες φυτών, καθώς προσφέρει άζωτο και άλλα θρεπτικά συστατικά όταν το έδαφος είναι ιδιαίτερα αγόνιμο, όπως στις σχισμές βράχων.

Οι ερευνητές δήλωσαν μάλιστα ότι η σαρκοφαγία μπορεί να είναι πολύ πιο διαδεδομένη από ό,τι νομίζαμε και δεν αποκλείεται να αφορά κι άλλα τριχωτά, φαινομενικά αθώα είδη.

ΠΗΓΗ: in